Birleşmiş Milletler Genel Kurulu açılırken...

Savaşlar, doğal felaketler, ekonomik kriz, enerji fiyatları ve lojistik belirsizliklerin yanına son günlerde eklenen yapay zekanın insanlığın sonunu getireceği tartışmalarının gölgesinde 81. defa New York’ta toplanan Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun gündemi oldukça yoğun. 

Barıştan yapay zekaya konu başlıkları  

81. Genel Kurul Pakistan Dışişleri Bakanı Khalilur Rahman’ın başkanlığında pazartesi günü açıldı ve altı gündem maddesi var:

• Barış ve güvenlik
• Sürdürülebilir Büyüme Hedefleri’nde ilerleme 
• İklim harekatı ve çevrenin korunması
• İnsan hakları
• Gelişmekte olan teknolojilerin yönetimi (özellikle yapay zeka)
• Birleşmiş Milletler reformu     

21-28 eylülde gerçekleşecek olan yüksek seviye görüşmelerde 193 devlet ve hükümet başkanları tek tek podyuma çıkıp dertlerini anlatacak, dünyanın geleceğine dair görüşlerini bildirecek. 

ABD Başkanı Donald Trump’ın de facto savaş halinde olduğu İran’ın Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkiyan ile görüşüp görüşmeyeceği kadar Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la yapacağı ikili görüşme de merak konusu.    

Diğer taraftan ICC (Uluslararası Ceza Mahkemesi) tarafından Gazze’de süregelen katliamdan sorumlu tutulan ve bu nedenle Genel Kurul’un yapıldığı New York şehrinin Belediye Başkanı Zohran Mamdani’nin istenmeyen kişi ilan ettiği İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun da kurulda bir konuşma yapması bekleniyor.  

Mamdani en son yayınladığı bir videoda hukuk ekibinin Netanyahu’yu New York’a sokmama ihtimalini ciddiyetle değerlendirdiğini ancak bu yaptırımın belediye başkanı olarak kendisinin değil, federal hükümetin tasarrufunda olduğunu söyledi.   

BM’de Bakan Murat Kurum'dan Antalya COP31 Konferans gündemi takvimi

İlk gün yapılan iklim toplantısına başkanlık eden Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum 9 kasımda Antalya’da başlayacak olan Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi COP31’in gündemini açıklarken 2015’te kabul edilen Paris İklim Sözleşmesi’nden sonraki on yılın yön verme, Antalya 2026 ile başlayan ikinci on yılın ise uygulama odaklı olacağını vurguladı.  

İklim değişikliği konusundaki ilerlemenin önündeki en büyük engelin gelişmekte olan ülkelerin finansman ve teknolojiye erişimindeki zorluk olarak tespit edildiğini ve Antalya’daki iklim çabalarının bu alana odaklanacağını söyledi.       

İklim değişikliği nedeniyle Pasifik Okyanusu’nda suların altında kalma tehlikesiyle yüz yüze olan adaların da konuşmaya dahil edilmesi için Türkiye’nin Avustralya ile iş birliği içinde geliştirdiği gündemin COP30’da Brezilya’da yapılanların üzerine inşa edeceğini anlattı.

Konuşmasında 26 ağustosta Nepal’de meydana gelen ve binlerce insanın hayatına mal olan sel felaketinde bir öğretmenin hızlı ve erken davranması sonucu 900 öğrenciyi kurtarmasına atıfta bulunan Kurum, erken uyarı sisteminin, şehirlerin ve Turquoise Nexus Initiative gibi inisiyatiflerle tarımın dirençli hale getirilmesinin öneminin altını çizdi. 

Toplantıda ada devletleri adına Fiji’nin yanısıra Dünya Bankası, OECD (Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü) ve UNDP (Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı) temsilcileri de konuşma yapıp COP31’den beklentilerin büyük olduğunu hatırlattılar.    

Bir sonraki Genel Sekreter nihayet bir kadın mı olacak?

Bu yılki Genel Kurul, görev süresi yakında bitecek olan Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres’in de son genel kurulu olacak.  

Şimdiye kadar tarihinde hiç bir kadının Genel Sekreterlik görevine seçilmediği Birleşmiş Milletler’de bu defa aday olarak adlarını yazdıran dokuz kişinin altısının kadın olması dikkati çekiyor. 

Bu nedenle Guterres’den sonraki genel sekreterin kadın ve Güney Amerika kökenli bir diplomat olmasına neredeyse kesin gözüyle bakılıyor.  

Genel Sekreterlik için adaylar an itibariyle şunlar: 

• Ivonne A-Bak (Ekvator)
• M. Fernanda Garces (Ekvator)
• Michelle Jeria (Şili)
• Virginia Gamba (Arjantin)
• Rafael Mariano Grossi (Arjantin – Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı)
• Rebecca Grynspan (Costa Rica)
• Olara Oyunnu (Uganda)
• Carolyn Farida R. Birkett (Guyana)
• Macky Sail (Senegal – Cumhurbaşkanı)