Şengal’de YBŞ’nin entegrasyonu tamamlanıyor: Ankara ile Bağdat arasında yetki tartışması

Irak ordusuna entegrasyon sürecinde sona yaklaşılan Şengal Direniş Birlikleri’nin (YBŞ) bölgede kalması konusunda uzlaşı sağlandığı açıklanırken, Şengal’in (Sincar) güvenliği ve yönetiminin nasıl şekilleneceği belirsizliğini koruyor. Bağdat, Şengal meselesinin Irak’ın iç işi olduğunu vurgularken YBŞ, Ezidi toplumunun kazanımlarını ve yerel savunma yapısını koruyan bir entegrasyon istiyor.

PKK ile bağlantılı olduğu gerekçesiyle Ankara’nın yakından izlediği Şengal Direniş Birlikleri’nin (YBŞ) Irak ordusuna entegrasyonunda önemli mesafe alınırken, silahlı güçlerin geleceği ve Şengal’in yönetimi konusunda görüşmeler sürüyor. YBŞ yöneticileri, savaşçıların bölgeden ayrılmayacağını ve Ezidi toplumunun güvenliğini sağlamaya devam edeceğini belirtirken Irak yönetimi, kentin güvenliğinin Irak güçlerine devredileceğini ve yeni bir belediye başkanı atanacağını açıkladı.

Türkiye, PKK’nın Kandil ve Mahmur üzerinden Şengal’e uzanan bağlantısının kesilmesi ve YBŞ’nin dağıtılması yönündeki taleplerini uzun süredir Bağdat yönetimine iletiyor. Ankara’nın baskıları karşısında gündeme gelen entegrasyon seçeneğinde ilerleme sağlanırken, Şengal’deki fiilî özerk yönetimin ve siyasi yapıların geleceğine ilişkin henüz net bir çözüm ortaya çıkmış değil.

YBŞ: Savaşçılarımız Şengal’de kalacak

YBŞ Genel Komutanlık Üyesi Viyan Hababi, Rojnews’e yaptığı açıklamada, Irak hükümetiyle görüşmelerin en üst düzeyde sürdüğünü ve taraflar arasında belirli başlıklarda uzlaşı sağlandığını söyledi. Henüz resmî bir anlaşma imzalanmadığını belirten Hababi, YBŞ ve Şengal Kadın Birlikleri (YJŞ) savaşçılarının bölgede kalması konusunda anlayış birliğine varıldığını ifade etti.

Hababi, şubat ayından bu yana yürütülen görüşmelerde, güçlerin Irak hükümetine bağlı genel bir çatı altında örgütlenmesi ve Ezidi toplumunun özerkliğinin gözetilmesi üzerinde durulduğunu belirtti. YBŞ’nin Irak’a yönelik bir tehdit oluşturmadığını savunan Hababi, temel amaçlarının topraklarını ve toplumlarını korumak olduğunu söyledi. Bazı çevrelerin YBŞ ile Irak ordusunu karşı karşıya getirmek istediğini ileri süren Hababi, görüşmeler sayesinde çatışma ve kan dökülmesinin önüne geçildiğini kaydetti.

“2014’teki felaketin tekrarlanmasını önleyecek bir entegrasyon istiyoruz”

YBŞ Sözcüsü Hadi Elyas da Çira TV’ye yaptığı açıklamada, entegrasyonun yalnızca askerî birliklerin Irak ordusuna bağlanmasından ibaret olmadığını vurguladı. Şengal’deki güvenlik ve idari kurumların Irak devlet sistemine dahil edilmesini desteklediklerini belirten Elyas, Ezidi toplumunun kimliğinin, haklarının ve kazanımlarının korunması gerektiğini söyledi.

Görüşmelerin şubat ayında üst düzey güvenlik ve askerî yetkililerle başladığını aktaran Elyas, YBŞ, YJŞ ve Êzdîxan Asayişi’nin devlet sisteminin bir parçası haline gelmesini istediklerini ifade etti. Elyas, entegrasyonun 2014’te IŞİD’in Şengal’e yönelik saldırıları sırasında yaşanan felaketin tekrarlanmasını engelleyecek güvenceleri içermesi gerektiğini belirtti. Sürecin yalnızca güvenlik boyutuyla ele alınamayacağını vurgulayan Elyas; yerinden edilen Ezidilerin geri dönüşü, tazminatlar, yıkılan yerleşimlerin yeniden inşası ve IŞİD tarafından kaçırılan kişilerin akıbetinin açıklığa kavuşturulmasının da çözüm bekleyen temel sorunlar olduğunu kaydetti. Elyas, görüşmelerde birçok konuda uzlaşı sağlandığını ancak kalıcı bir anlaşmaya ulaşmak için müzakerelerin sürdüğünü bildirdi.

Bağdat: Şengal Irak’ın iç meselesi

Irak Silahlı Kuvvetler Başkomutanlığı Sözcüsü Sabah el Numan, 16 Ekim’de The New Region’dan Wladimir van Wilgenburg’a yaptığı açıklamada, YBŞ’nin entegrasyonunun Irak’ın meselesi olduğunu ve yalnızca yerel makamlar tarafından çözülebileceğini söyledi. Şengal’deki durumun yalnızca güvenlik meselesi olmadığını belirten Numan, kentin geleceğine ilişkin siyasi düzenlemelerin ve yerel yönetimin yeniden yapılandırılmasının da sürecin parçası olduğunu ifade etti. Bağdat’ın Şengal’den bir belediye başkanı atanması için çalıştığını belirten Numan, kentin istikrarının öncelikli hedef olduğunu kaydetti.

Türkiye ile yapılan görüşmelerde de Şengal’in Irak’ın iç meselesi olduğunun iletildiğini söyleyen Numan, sorunun Iraklılar tarafından çözüleceğini vurguladı. Numan, Şengal’den bir belediye başkanının belirlenmesinin ardından dosyanın çözüme kavuşmasını umduğunu belirterek, kentin güvenliğinin Irak güçlerine devredileceğini açıkladı.

1.500 kişinin entegrasyonu tamamlandı

Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi, 11 Eylül’de Şengal’den gelen Ezidi heyetiyle görüşmesinin ardından YBŞ’nin Irak ordusuna entegre edileceğini duyurmuştu. Irak Ulusal Güvenlik Danışmanı Kasım el-Abudi de Erbil’de düzenlenen Ortadoğu Araştırma Enstitüsü (MERI) Yıllık Forumu’nda yaptığı açıklamada, YBŞ’nin bin 500 üyesinin entegrasyonunun tamamlandığını, aralarında 500 kadının da bulunduğu bin 500 kişinin daha entegrasyon sürecinin devam ettiğini bildirmişti.

Zeydi ile Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 23 Eylül’de New York’ta düzenlenen Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında görüşmüştü. Görüşmenin ardından yayımlanan ortak açıklamada, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Ninova vilayetindeki Başika askerî üssünü Irak makamlarına aşamalı olarak devredeceği duyurulmuştu.

Entegrasyon sürecinde askerî boyutta ilerleme sağlanırken, Şengal’deki yerel yönetimin yapısı, Ezidi toplumunun siyasi temsili ve bölgenin güvenlik düzeninin nasıl şekilleneceği henüz açıklığa kavuşmadı. Ankara’nın YBŞ’nin dağıtılması ve PKK’nın bölgedeki bağlantılarının kesilmesi yönündeki talepleri ile YBŞ’nin yerel savunma yapısını koruma isteği arasındaki ayrışmanın nasıl giderileceği, sürecin önündeki temel başlıklar arasında yer alıyor.