NASA'nın Artemis 2 görevi, 1 Nisan 2026 Çarşamba günü Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden fırlatıldı.
Dört astronot, yaklaşık 54 yıl aradan sonra ilk kez insanlı Ay görevi için yola çıktılar Orion kapsülü içinde Dünya'dan ayrılan astronotlar önce gezegenimizin etrafında dönecek, Ay’a doğru yönelimi sağlayacak kritik bir manevra gerçekleştirdikten sonra yollarına devam edecekler.
Orion uzay aracına yerleşmiş dört astronot Ay'a iniş yapmayacak ama uzayda geçirecekleri 10 gün boyunca, Ay'ın uzak tarafına dolandıktan sonra Dünya'ya geri dönmek üzere döngüsel bir rota izleyecek.
Artemis 2, Ay çevresinde öncü bir görev üstleniyor. Temel amaç, Orion uzay aracındaki sistemleri test etmek ve kapsülün uzun süreli insanlı görevleri destekleyebildiğinden emin olmak.
Artemis misyonlarının başarılı olması halinde 2030'lu yıllarda Ay'ın güney kutbunda bir üs kurulması amaçlanıyor. Bu demektir ki bu uçuş, yıllarca sürecek bir dizi insanlı uzay görevinin ilki olma misyonu ile derin uzayın keşfine çıkıyor.
Ay’ın keşfi
Ay, bize yakınlığı nedeniyle her zaman insanın ulaşmayı hayal ettiği ilk Dünya dışı gök cismi olmuştur.
Ay’a ilk uçuş 1959'da eski Sovyetler Birliği'nin Luna 1 uzay aracı ile gerçekleşti. Bunu NASA'nın, bir dizi robotik Ranger ve Surveyor uzay araçları izledi.
Ama asıl kritik olan 20 Temmuz 1969 tarihiydi; bu tarih insanın uzay serüveninde bir milat olarak kabul ediliyor. Apollo uzay aracı astronotları Ay'a indiğinde tüm Dünya nefesini tutarak bu muhteşem anı izlemişti. İnsan, ilk kez bir gök cismine ayak basıyordu.
Bunu izleyen yıllarda 1969 ve 1972 yılları arasında, Apollo uzay aracı ile 12 astronot daha Ay'a gitti. Astronotların tümü erkekti ve Ay yüzeyinde yürüyerek altı görev gerçekleştirdiler.
Ay, yalnızca Amerika ve o zamanki adıyla Sovyetler Birliği’nin hedefinde değildi; daha sonrasında birçok ülke Ay'a uzay aracı göndererek keşif uçuşları yaptılar; bunlar içinde insanlı uzay araçları da vardı.
NASA, 1972 yılında Apollo serisi Ay programını durdurdu. Nasıl olduysa diğer ülkelerin de Ay’a ilgisi azaldı.
Artemis misyonu
Aradan yaklaşık 54 yıl geçti.
Artemis 2 görevi birçok yanıyla Apollo programını çağrıştırsa da, aslında çok önemli bir fark var. Bu kez misyon insanlığın henüz gidemediği derin uzaya dönük olarak bir program inşasını amaçlıyor.
Halbuki uzay çağının başlangıç yıllarında NASA'nın temel amacı, o zamanki rakibi Sovyetler Birliği'ne karşı teknolojik üstünlüğünü sağlamaktı ve bunu başarmak için tek amaçları onlardan önce Ay'a ulaşıp bayrak dikmek ve orada ayak izleri bırakmaktı.
Şimdi ise amaç çok daha farklı; Ay’da bir üs kurulması amaçlanıyor. Bu, Apollo misyonu ile karşılaştırıldığında insanın uzay serüveninde büyük bir fark yaratıyor.
Artemis programının merkezinde NASA'nın yeni mega roketi olan Uzay Fırlatma Sistemi (Space Launch System- SLS) ve Orion uzay kapsülü yer alıyor. SLS, 98 metre yüksekliğinde bir roket, Eyfel kulesinden daha büyük. Orion da Apollo modüllerinden daha büyük bir uzay kapsülü, dört astronotu aya taşımak için tasarlanmış.
Misyon üç aşamalı: Artemis 1, 2, 3 ve 4 görevlerinin her biri farklı amaçlara yönelik ve farklı zamanlarda fırlatılıyor.
Artemis 1, 2022'nin sonlarında insansız bir Orion uzay aracını Ay yörüngesine gönderip geri getirmişti.
Artemis 2, NASA'nın Ay keşif programı olan Artemis'in ikinci görevi; Orion kapsülünün astronot taşıyan ilk görevi oluyor. Artemis 1 ile 2014'teki insansız Dünya yörüngesi test görevi dahil Orion kapsülünün üçüncü uzay uçuşu olacak.
Artemis 2’nin Dünya'ya dönüş yolculuğu dört gün sürecek; bu süre, Apollo araçlarının dönüş yolculuklarından daha uzun, bunun özel bir amacı var: Orion'un tüm sistemlerini test etmek ve derin uzay yolculuklarının astronotlar üzerindeki etkilerini belirlemek. Bu nedenle Apollo araçlarından biraz daha fazla zamana ihtiyaçları olacak.
Orion'un Dünya'ya güvenli bir şekilde dönüşü de çok önemli. Artemis I sırasında bazı olumsuzluklar yaşanmıştı.
Kadın astronotlar Ay görevi için hazırlanıyor
Bu kez Ay görevinde bir kadın astronot da bulunuyor.
Bu, kadınların uzaya ilk çıkışı değil ama Ay görevi için bir ilk.
NASA, kadın astronotları 1978 yılında programına dahil etmeye başlamıştı. Şu ana kadar 75’in üzerinde kadın astronotun uzaya gittiği belirtiliyor.
Artemis 2 görevi tamamlandıktan sonra, bu görevin sonuçlarını değerlendirerek Artemis 3 ve Artemis 4 görevleri devreye sokulacak.
Artemis 3'ün 2027'de ve Artemis 4'ün ise 2028'de fırlatılması planlanıyor.
2027'de Dünya yörüngesine yapılacak Artemis 3 görevinde Orion'un, Artemis programının insanlı Ay iniş araçlarından biriyle kenetlenme yeteneği test edilecek.
Artemis 3 görevi başarılı olursa, NASA, 2028'in sonlarına doğru Artemis 4 programını devreye sokarak Ay'ın güney kutbuna yakın bir bölgeye astronot indirmeyi planlıyor. Daha sonrasında burada bir üs kurmak var ve bu çerçevede bölgeye insanlı ve robotik görevler göndermeye devam edecek.
NASA'nın asıl hedefi, Artemis programı ile Ay'da sürdürülebilir bir insan varlığı geliştirerek Mars'ın daha fazla keşfi için zemin hazırlanması.
Burada elde edilecek bilgi ve deneyim 2030'lu veya 2040'lı yıllarda Mars görevi için bir yol haritası sağlayacak.
Mars'ta olası bir insan varlığının bizlere neler getireceğini ise zaman gösterecek!
Kaynakça:
https://science.nasa.gov/moon/moon-walkers/
https://www.nasa.gov/specials/artemis/
https://science.nasa.gov/moon/exploration/
