İtalyan müziği

Siyasetten sıkılan siz sevgili okuyucularım için bugün gençliğimde beni çok etkileyen ve hala oldukça sık dinlediğim çok özel bir müzikten, İtalyan müziğinden örnekler vermek istiyorum. Duygu bombardımanına hazır olun. Artık böyle müzik yapmıyorlar. Genç nesillere armağanımdır.

Tabii ki tek bir İtalya yoktur. İtalya Avrupa'da ulusal birliğine en son kavuşan ülkedir. Bölgesel ekonomik ve kültürel farklılıklar hala önemli boyutlardadır. Kuzeyde bölgenin zenginliğini çok çalışmak istemeyen köylüler olarak algılanan güneylilerle paylaşmaya yanaşmayan siyasi partiler oluşmuştur.

Bana sorarsanız tüm ülkelerdeki kültürel farklılıklar birer zenginliktir ve bu kendisini her türlü sanat dalında, ama en çok müzikte gösterir. Yemek ayrı bir yazının konusu.

Varlık ve yokluk yılları

İtalyan müziğinin hayatımın bir parçası olduğu 1960'lı yıllar benim için müziğin ses kalitesi açısından yokluk yıllarıydı. TV daha ülkemize gelmemişti. Aile radyosunun sesi boğuktu. İngiltere kıyılarındaki korsan radyolar süper müzik çalıyordu, fakat sinyal benim teneke sesli küçük radyoma gelinceye kadar çok zayıflıyordu. Sevgili arkadaşım rahmetli Doğan Köksal'la yere oturup dinlediğimiz cızırtılı 45'lik plaklar hi-fi'in dış kapısının dış mandalına biraz yaklaşmamızı sağlıyordu.

Ancak o yılların İtalyan müziğinin içeriği ve bizdeki gençlik karşısında hiçbir zorluk duramazdı. Sözlerin çoğunu anlamazdık ama yine de Avusturya Lisesi'nde düzenlediğimiz çaylarda keyifle dans ederdik.

Mina: Il cielo in una stanza

60'lı yıllardan hatırladığım ilk İtalyanca parça Mina'nın Il cielo in una stanza'sıdır. Türkçesi Bir odadaki gökyüzü olan bu ünlü parçayı 1960’ta söyleyen Mina İtalya'nın en çok plak satan şarkıcısıdır. Üç oktavlık ses aralığı ve özgür bir kadın imajıyla tanınan sanatçı 79 albüm ve 73 single çıkardı, 150 milyondan fazla plak sattı.

Mina modern stilleri geleneksel İtalyan, swing, blues ve soul müziğiyle birleştirdi. Şarkılarının ana temaları yüksek dramatik tonlarda söylenen ıstıraplı aşk hikayeleridir.

1963 yılında evli bir erkekle olan ilişkisi ve ondan hamile kalması üzerine Mina dönemin baskın Katolik ve burjuva ahlakına uymadığı için tüm radyolardan ve televizyonlardan yasaklandı. Kamu kuruluşu medya devi RAI onun din, seks ve sigara gibi konulardaki açık sözlü şarkılarını uzun süre sansürledi. Mina'nın cevabı bir kötü kız imajı yaratmak için saçını sarıya boyatmak, kaşlarını tıraş ettirmek ve sokakta sigara içmek oldu.

Lütfen sanatçının Farah Diba saçını yargılamayın. O yıllarda yaygın moda oydu. Yaşı tutanlar hatırlar. Bir gün sizinle de dalga geçerler.

 Mina

Hetty & the Jazzato Band: Tu vuo fa l'Americano

Tu vuo fa l’americano İtalyancada sen Amerikalı gibi olmak istiyorsun demek. Parçada II. Dünya Savaşı'ndan sonra İtalya’da çıkan Amerikan modasıyla ve onun çoğu köylü kökenli olan takipçileriyle dalga geçiliyor. Amerikalı gibi görünmek için beysbol şapkası giyen, viski ve soda içen, rock’n roll yapan, ama bunları gerçekleştirmek için annelerinin çantalarından para aşıran Napolili gençlerden söz ediliyor. Yaşı tutanlar 1960’ın It Started in Naples filminde parçayı Sophia Loren’in söylediğini belki hatırlarlar. 1999’un Talented Mr. Ripley filminde de şarkının söylendiği güzel bir sahne var.

Hetty and the Jazzato Band kendilerini bir İngiliz-İtalyan topluluğu olarak tanıtıyor. Güzel İngiliz solist Hetty tam bir Napoli şivesiyle söylüyor. Ancak bence yetenekli klarnetçi Charlotte Jolly vücut diliyle ve mimikleriyle Hetty’den rol çalıyor.

Hetty & the Jazzato Band 

Rita Pavone: Cuore

İri gözlü, sempatik ve gençlerin sevgilisi Rita Pavone 17 yaşında ulusal bir üne kavuştu. 1963'te çıkardığı iki single, La partita di pallone (Futbol maçı) ve Cuore (Kalp) birer milyon sattı ve listelerde bir numaraya ulaştı.

Rita Amerika'da Diana Ross, Ella Fitzgerald, Duke Ellington, Tom Jones, Frank Sinatra, Cher, Paul Anka ve Whitney Houston gibi ünlülere eşlik etti. Elvis Presley bir barda onun resmini çizdi. Ülkesinde çok sayıda filmde oynadı.

Peppino di Capri: Melancolie

Geçenlerde kaybettiğimiz klasik müzik eğitimli Peppino di Capri piyano çalmaya ve şarkı söylemeye dört yaşında başladı. Gençliğinde Capri adasında üslenmiş Amerikalı askerlere zamanın Amerikan rock parçalarını çaldı. 

Üstüste St.TropezTwist, Roberta, Melancolie, Daniela ve Champagne gibi hitleri çıkaran sanatçı Beatles'in İtalya turnesinde onlardan önce sahneye çıktı. Prestijli Sanremo müzik festivaline 15 kez katıldı, iki kez birinci oldu. İtalya'yı Eurovision'da temsil etti.

Uzun yıllar önce hafızama kazınmış olan Melancolie'yi yıllar sonra girişteki rüzgar sesini duyar duymaz tanıdım.

Peppino di Capri

Peppino di Capri: Roberta

Peppino di Capri'nin 1963 yılında yayımladığı Roberta gerçek bir aşk hikâyesinin, pişmanlığın ve özür dilemenin müzikal bir yansımasıdır. Kendisini terk eden sevgilisine seslenen ve affını dileyen bir erkeğin içsel hesaplaşmasını anlatır. Bu melodramatik şarkıyı gerçekten özel kılan onun ilk eşi Roberta Stoppa için yazıldığıdır.

Orhan Pamuk Kar adlı romanında bu şarkıya yer verir. Pamuk bir röportajda Roberta’nın hüzünlü atmosferinin romanının kahramanı Ka'nın ruh haline mükemmel uyduğunu söyler. 

Gigliola Cinquetti: Non ho l'età

Küçük yaşta piyano ve müzik teorisi dersleri alan Verona'lı Gigliola Cinquetti 1964'te henüz 16 yaşındayken Non ho l'eta (Yeterince büyük değilim) adlı şarkısıyla Sanremo müzik festivali birincisi oldu. Ardından aynı yıl Kopenhag'daki Eurovision şarkı yarışmasında İtalya'ya birincilik kazandırdı. 

Non ho l'eta'da küçük sanatçının tatlılığı, utangaçlığı, küçük duraklamaları ve jestleri eşliğinde saf bir samimiyet ortaya çıktı. Gigliola ağzından çıkan kelimelerin gücünden korkan iri gözlü ve büyülü bakışlı küçük bir kuğuya benziyordu.

 Gigliola Cinquetti aynı şarkıyı tam 60 yıl sonra 2024 Sanremo müzik festivalinde söyledi. 76 yaşındaki sanatçı hala çok güzeldi ve sesi formdaydı.

Gigliola Cinquetti

Luciano Pavarotti, Bryan Adams: O Sole Mio

Düşün ki sen orta derecede ünlü Kanadalı bir şarkıcısın. Önüne dünyanın en ünlü tenoru ve bir kültür ikonu Luciano Pavorotti ile onun ana dilinde ve dünyanın en acımasız eleştirmenleri olan binlerce İtalyan seyircisinin önünde dünyanın en ünlü Napolitan şarkısını söyleme fırsatı çıkıyor. Üstelik yanında duran üstat Pavarotti'nin hem sevecen ve babacan hem de küçümseyici bakışlarının altında şarkıya senin başlaman gerekiyor. Ne yapardın?

Bryan Adams kendisini bu kültürel gayya kuyusuna, onu öğütmeye hazır çarkların dişlerine ya da değirmen taşının ortasına cesurca atıyor ve bence güzel bir iş çıkarıyor. Tabii büyük Pavarotti hakkında ne söylesek az. O bir devdi.

Luciano Pavarotti ve Bryan Adams

Gipsy Kings / Penelope Cruz: Volare 

Volare (uçmak) şarkısının gerçek adı Nel blu, dipinto di blu - Maviye boyanmış gökyüzü'dür. Parça 1958 yılında Domenico Modugno tarafından yazıldı ve Sanremo müzik festivalinde birinci oldu. İlk kez düzenlenen Grammy yarışmasında en iyi şarkı dahil iki birincilik ödülü aldı. 

Klipte ünlü parçayı yarı İtalyanca, yarı İspanyolca söyleyen Gipsy Kings'i herhalde tanımayan yoktur. 

Düşün ki sabah işine geç kalmışsın. Ayakkabılarını bağlamak için eğildiğinde birdenbire Gipsy Kings Volare'yi çalmaya ve güzel Penelope Cruz kısa eteğiyle ve topuklu ayakkabılarıyla sırıtarak önünde dans etmeye başlıyor. Ne yapardın?

 Penelope Cruz

Adriano Celentano: Preghero

Bugün 88 yaşına gelen Adriano Celentano, Mina'dan sonra en çok plak satan ikinci İtalyan sanatçısıdır ve İtalyan müziğinin temel direklerinden biridir. Kendisini devamlı yenileyen Adriano rock müziğini İtalya'ya tanıttı, 40 albüm çıkardı ve 150 milyon plak sattı.

Müzik kariyerinin yanı sıra sinema artistliğine de soyunan Adriano 39 film yaptı. Fellini'nin La Dolce Vita (Tatlı hayat) filminde bir rock'n roll şarkıcısını canlandırdı.

İlişikteki klipte Adriano Celentano Ben E. King'in üne kavuşturduğu Stand By Me şarkısının İtalyanca versiyonu Preghero’yu söylüyor.

Adriano Celentano

Monica Bellucci: Ti Amo

Monica Bellucci herhalde aziz milletimin en iyi tanıdığı İtalyan sanatçısıdır. Bir film yıldızı olmadan önce mankenlik ve modellik yaptı. Ünlü filmleri arasında Matrix, Passion of Christ (İsa'nın tutkusu) ve Spectre adlı James Bond filmi sayılabilir. 2015'te 50 yaşında olan Monica en yaşlı Bond kızıydı.

Monica Bellucci

* * *

Her gün bir süre olsun iyi müzik dinlemeyi ve bu kötü dünyadan kopmayı unutmayın.

Sahte gündemler dünyalılara ve umurunda olanlara kalsın.

 Yazıdaki tüm parçalar