İlk 15 dakikada umut veren, rakip kalede tehlikeler yaratan bir Fenerbahçe… Ardından gelen bireysel hatalar, dağılan savunma ve peş peşe gelen goller. Avrupa’nın en büyük sahnesinde bir kez daha anlaşıldı ki büyük takım olmak, yalnızca maça iyi başlamakla değil, en zor anlarda ayakta kalabilmekle ölçülür.
Futbolda bazen bir maçın hikâyesi, tabelada yazan skordan çok daha fazlasını anlatır. Aston Villa deplasmanında yaşananlar da Fenerbahçe açısından böyle bir hikâyeye dönüştü. Sarı-lacivertliler karşılaşmaya istekli, cesur ve rakip kaleye gitme düşüncesiyle başladı. İlk çeyrek saatte bulunan pozisyonlar, Fenerbahçe'nin İngiltere'ye yalnızca savunma yapmak için gelmediğini gösteriyordu.
Ancak futbol, iyi niyetin değil, doğru kararların oyunudur. Şampiyonlar Ligi seviyesinde rakibinize karşı iyi bir başlangıç yapmanız değerlidir ama o başlangıcı sürdüremiyorsanız, üstelik kendi hatalarınızla rakibin önünü açıyorsanız, bütün planlarınız bir anda çöker.
Fenerbahçe'nin Birmingham'da yaşadığı felaketin temelinde de tam olarak bu vardı: Oyunun kontrolünü kaybetmekten önce, kendi kontrolünü kaybetmek.
Fenerbahçe'nin ilk dakikalardaki görüntüsüyle maçın son bölümündeki görüntüsü arasında uçurum vardı. Sarı-lacivertliler başlangıçta rakip kaleye gitmeye çalıştı, hücumda fırsat aradı. Fakat Aston Villa'nın baskısı arttıkça takımın oyun disiplini bozuldu; pas bağlantıları koptu, savunma ile orta saha arasındaki mesafe açıldı ve top kayıpları tehlikeli hâle geldi.
Nitekim Aston Villa, Johan Manzambi'nin 12. dakikadaki golüyle öne geçti. Nicolas Jackson'ın 31 ve 39. dakikalarda attığı goller ise Fenerbahçe'nin ilk yarı bitmeden oyundan kopmasına neden oldu. İkinci yarıda Ross Barkley'nin iki golü ve Tammy Abraham'ın son dakikadaki vuruşuyla skor 6-0'a ulaştı.
Burada asıl mesele, bir savunma oyuncusunun hata yapması ya da bir orta saha oyuncusunun top kaybetmesi değil. Futbolda hata kaçınılmazdır. Asıl mesele, bir hatanın ardından takımın nasıl tepki verdiğidir.
Fenerbahçe'nin Villa Park'ta yaşadığı en büyük problem, ilk darbeyi yedikten sonra yeniden ayağa kalkamamasıydı. Bir takım gol yiyebilir, kötü bir 10 dakika geçirebilir, hatta devreye geride girebilir. Ancak Avrupa'nın en üst düzey organizasyonunda formanın ağırlığı, tam da böyle anlarda ortaya çıkar.
Fenerbahçe'nin savunması yalnızca rakibin hücumlarına değil, kendi hatalarının yarattığı baskıya da yenildi. Mağlubiyetin ardından bütün faturayı bireysel hatalara kesmek kolaydır. Bir futbolcunun yanlış pasını, diğerinin kaçırdığı müdahaleyi, bir başkasının pozisyon alma hatasını konuşur; sorumluluğu birkaç isme yükleriz. Fakat altı gollü bir mağlubiyeti yalnızca bireysel yanlışlarla açıklamak, sorunun önemli bir bölümünü görmezden gelmektir.
Çünkü aynı takımın savunmasında tekrar tekrar açıklar oluşuyorsa, rakip baskı yaptığında oyun kurmak zorlaşıyorsa ve yenilen ilk golün ardından takımın dengesi hızla bozuluyorsa artık daha büyük sorular sormak gerekir.
Savunma organizasyonu: Oyuncular birbirlerinin açıklarını kapatabiliyor mu, yoksa herkes kendi bölgesini kurtarmaya mı çalışıyor?
Orta saha direnci: Rakibin baskısı altında topu saklayabilen ve oyunun temposunu düşürebilen bir yapı var mı?
Teknik direktörün müdahalesi: Maçın kontrolü kaybedilirken oyunun akışını değiştirecek önlemler alınabiliyor mu?
Takımın psikolojik dayanıklılığı: İlk gol yenildiğinde futbolcuların birbirine olan güveni korunabiliyor mu?
Bunlar, 6-0'lık bir yenilginin ardından sorulması gereken sorulardır. Çünkü büyük takımlar yalnızca iyi günlerdeki futboluyla değil, kötü günlerinde gösterdikleri reaksiyonla da değerlendirilir.
Unai Emery yönetimindeki Aston Villa'nın oyununu küçümsemek haksızlık olur. İngiliz ekibi, baskı anlarını iyi değerlendirdi, hücumda etkili oldu ve Fenerbahçe'nin savunma zaaflarını cezalandırdı. Premier Lig temposuna alışkın, fiziksel mücadelede güçlü ve topu kazandığında hızla hücuma çıkabilen bir takıma karşı oynuyorsanız, her hatanın bedeli ağır olabilir. Ancak rakibin güçlü olması, Fenerbahçe'nin bu kadar kolay dağılmasını mazur göstermez.
Avrupa'da başarı hedefleyen bir takım, rakibinin kalitesini maçtan önce analiz etmek ve buna uygun bir plan hazırlamak zorundadır. Rakip baskıyı artırdığında nasıl çıkılacağı, top kaybedildiğinde nasıl karşılık verileceği, savunma çizgisinin nerede kurulacağı önceden belirlenmelidir.
Aksi takdirde sahaya çıkan takım, kendi oyununu oynayan değil, rakibinin oyununa kapılan bir takıma dönüşür. Villa Park'ta görülen de buydu: Fenerbahçe, karşılaşmanın ilerleyen bölümünde kendi oyununu kabul ettiremediği gibi rakibin baskısına karşı da direnç gösteremedi. Bir maç 1-0 kaybedilebilir. Son dakikada yenilen golle de mağlup olunabilir. Futbolun doğasında bunlar var. Fakat 6-0'lık bir sonuç, özellikle Şampiyonlar Ligi gibi dünyanın gözünün üzerinde olduğu bir organizasyonda, sıradan bir mağlubiyet olarak değerlendirilemez.
Bu skor yalnızca puan tablosunu etkilemez; takımın özgüvenini, taraftarın beklentilerini ve kulübün Avrupa'daki algısını da etkiler.
Üstelik Fenerbahçe'nin karşılaşmaya umut veren bir başlangıç yapmış olması, ortaya çıkan tabloyu daha da çarpıcı kılıyor. Çünkü taraftar, takımının rakibine karşı en azından mücadele etmesini, oyunun içinde kalmasını ve kötü gidişe karşı bir tepki vermesini bekler.
Altı gol yenebilir; ama altı gol boyunca neyin yanlış gittiğine dair cevap üretilemezse asıl tehlike oradadır.
Bu nedenle maçın ardından verilecek en yanlış tepki, sonucu birkaç oyuncuya bağlayıp meseleyi kapatmaktır. Forma isimlerden büyüktür; fakat o formayı taşıyanların sorumluluğu da büyüktür. Teknik heyetten futbolculara kadar herkesin kendi payına düşeni sorgulaması gerekir.
Fenerbahçe için bu yenilginin ardından yapılması gereken, yalnızca taraftara özür dilemek ya da bir sonraki maçta kazanarak kötü sonucu unutturmaya çalışmak değildir. Öncelikle savunma organizasyonu yeniden ele alınmalı. Top kayıplarının hangi bölgelerde ve hangi koşullarda yaşandığı incelenmeli. Takımın baskı karşısındaki reaksiyonu geliştirilmeli. Maçın kontrolü kaybedildiğinde oyuncuların birbirleriyle iletişimini ve saha içi disiplinini koruyacak bir yapı kurulmalı. Dahası, teknik heyet oyuncu tercihlerinden oyun planına kadar her kararı cesaretle değerlendirmeli. Başarısızlığın üzerini örtmek yerine nedenlerini bulmak, yeniden ayağa kalkmanın ilk şartıdır. Taraftarın da görmek istediği budur. Hata yapmayan bir takım değil, hatalarından ders çıkaran bir takım.
Çünkü Avrupa'da kalıcı başarı, yalnızca yıldız oyuncularla ya da yüksek bütçelerle elde edilmiyor. Birlikte hareket eden, baskı altında soğukkanlılığını koruyan ve maçın farklı senaryolarına hazırlıklı olan takımlar başarılı oluyor. Aston Villa karşısındaki 6-0'lık mağlubiyet, Fenerbahçe açısından unutulmak istenecek gecelerden biri. Ancak bazı maçlar unutulmak için değil, hatırlanıp ders çıkarılmak için vardır. İlk 15 dakikada umut veren bir takımın, 90 dakika sonunda altı gol yemiş olması bize yalnızca futbolcuların kötü bir akşam geçirdiğini anlatmıyor. Aynı zamanda iyi başlangıçla sürdürülebilir oyun arasındaki farkı, bireysel kaliteyle takım organizasyonu arasındaki ilişkiyi ve özgüvenin ne kadar kırılgan olabileceğini gösteriyor.
Şampiyonlar Ligi, hataları affetmeyen bir sahne. Burada rakibinize verdiğiniz her fırsat, kalenizde gördüğünüz bir gole dönüşebilir. Fenerbahçe bunu Birmingham'da en ağır biçimde tecrübe etti. Ama şimdi asıl sınav başlıyor. Bu yenilgi bir kırılma noktası mı olacak, yoksa takımın eksiklerini görmesini sağlayan acı bir ders mi?
Bunun cevabını ne yöneticilerin açıklamaları ne de futbolcuların maç sonu sözleri verecek. Cevabı, bir sonraki karşılaşmalarda sahaya konulacak futbol verecek.
Fenerbahçe'nin ihtiyacı mazeret değil, muhasebe. Suçlu aramak değil, çözüm üretmek. Büyük takım olduğunu hatırlatacak sözler değil, bunu gösterecek bir oyun.
Çünkü Fenerbahçe'nin büyüklüğü, hiç yenilmemesinde değil; böyle ağır bir yenilgiden sonra nasıl ayağa kalkacağında saklıdır.
