Dünya ekonomisine yön veren en önemli kuruluşlardan Dünya Bankası’nın Yardımcı Baş Ekonomisti Ayhan Köse, Cumhuriyet’ten Milliyet’e ekonomi yazarı olarak görev yaptığım birçok gazetede dönem dönem görüşlerinden çok yararlandığım ve saygı duyduğum bir iktisatçı.
Köse, kendisiyle ilk tanıştığım günden bu yana Dünya Bankası’nın dünya ekonomisine bakışını yansıtan raporlarını hep benimle paylaşma nezaketini gösterdi. Bu yıl da Dünya Bankası’nın 13 Haziran günü yayınlanan ‘2026’da Dünya Ekonomisinin Gidişatı’ raporunu paylaştı benimle. Her zamanki gibi, dikkate değer bulgularla ve çıkış önerileriyle dolu bir rapor.
Dünya Bankası’na göre, Ortadoğu’da yaşanmakta olan savaş ve çatışma ortamı enerji fiyatlarını tırmandırarak dünya ekonomisinin büyüme hızının 2026’da yüzde 2.5’e düşmesine yol açacak. Yükselen Pazar ve Gelişme Yolundaki Ülkelerde (EMDE) ise büyümenin yavaşlayarak yüzde 3.6’da kalması bekleniyor. Ekonomik büyümedeki bu yavaşlamanın önümüzdeki 2035’e kadar EMDE ülkelerinde 1.2 milyar gencin iş bulmasını zorlaştırması da söz konusu.
Dünya Bankası’nın kapsamlı raporunun bütünü okunduğunda, dünya ekonomisinin kapsamlı ve çok boyutlu bir çöküşle karşı karşıya gelme olasılığının ürkütücü boyutlara varabileceği daha iyi anlaşılabiliyor. Ortadoğu’da olup bitenlerin enflasyonu ve enerji fiyatlarını tırmandırması da kaçınılmaz görünüyor.
Yapay zeka neyi kurtarır?
Öte yandan ‘yapay zeka’ alanındaki hızlı gelişmelerin ekonomideki büyümeyi destekleyebilecek önemli bir faktör olarak devreye girmesi söz konusu. Yapay zekanın etki alanını genişletmesi önümüzdeki döneme daha iyimser bakmak isteyenler için bir fırsat yaratıyor. Yapay zekanın özellikle gelişmiş ülkelerde yatırımları ve verimliliği artırarak bir çıkış yolu açması olası görünüyor.
Ancak bu olanaklara sahip olmayan, çıkış yolu alternatifi görünmeyen ve uzun vadeli çözüm yolları bulmanın kolay olmadığı ülkelerde durumu kurtarmanın hiç de kolay olmayacağını unutmamak gerekiyor.
