Hekimlerle hastaları arasında sıklıkla ilginç diyaloglar olur. İşin içine bir de ameliyat girince durum daha da ilginç hale gelebiliyor.
Ameliyat günü saptanırken değişik istekler ortaya çıkabiliyor. Son dönemlerde pek rastlamıyorum ama eski günlerde salı günü ameliyat olmak istemeyen çok hasta olurdu. Gerekçe ise “salı sallanır” inancıydı. Özetle salı günü işlerin yolunda gitmeyeceği inancı yaygındı. Aynı tekerlemenin devamı ise “çarşambayı sel alır” olarak geliyordu. Bu durumda çarşamba günü de seçeneklerin dışına çıkıyordu.
Perşembe ve cuma sorunsuzdu ama hafta sonuna yakın olması endişe yaratıyordu. Genel inanış cerrahların hafta sonları hastalarının yanına pek uğramadıkları ve bir sorun çıktığında bunun gözden kaçabileceği şeklindeydi. Bu hafta sonu endişesi günümüzde de azalmadan devam ediyor.
Bu durumda en tercih edilen gün pazartesi olurdu. Hafta sonu dinlenmiş olan cerrahların pazartesi günü dinç bir şekilde işlerini başarı ile yapmaları için bir engel kalmamış olurdu. Laf aramızda cerrahlar da pazartesiyi sever, zira hafta sonuna kadar birçok hasta evine gideceği için hafta sonunun huzur içinde geçirilmesi umulur.
Hastalardan gelen bir diğer yaygın istek ise ameliyatların sabah erken bir saatte olmasıdır. Bu da çok anlaşılır istek, zira ameliyat öncesi aç olmak gerektiğinden bu süreyi minimum düzeyde tutmak hastaların tercihidir. Ayrıca her ameliyat endişe ve korku nedeni olduğundan beklemek kimsenin hoşuna gitmez.
Yeni yayımlanan bir makalede günün ilk ameliyatlarının sonuçları incelenmiş. (1) Fransa’da yapılan bu çalışmada 44 cerrah tarafından yapılan 7,979 ameliyatta işlem sonrası otuz gün içinde gelişen olumsuzluklar kayda alınmış. Ameliyat edilen hastalar arasında acil olanlar yok.
İlginç olarak sabah erken ilk vaka olarak ameliyata alınan hastalarda majör komplikasyon oranları daha yüksek, hastanede yatış ve yoğun bakımda kalma süreleri daha uzun bulunmuş.
Açıklaması zor. Yazarlar ilk vakalarda cerrahların hastaları ile konuşacak zaman ve hazırlık kısıtlılığından söz ediyorlar. Hatta günün ilk ameliyatı öncesi hafif bir ısınma (nasıl olacaksa), fena olmaz demeye getiriyorlar.
Her çalışmayı olduğu gibi kabul etmeden düşünmek iyidir. Genelde cerrrahlar en karmaşık ameliyatları günün ileri saatlerinde değil de sabah erken aradan çıkartmak isterler. Karmaşık ve zor ameliyatlarda komplikasyon oranlarının da elbette daha basit sayılabilecek ameliyatlardan fazla olması beklenir. Makale bu konuya pek girmemiş.
Her neyse. Ben ameliyat olacak olsam sabah erken olmayı tercih ederim.
Bir diğer yaygın istek de üşümekle ilgili oluyor. Ülkemizde her hastalığın sorumlusu olarak “üşütmek” öne çıkar. En kötüsü de ayakları üşütmektir ki bu durumu daha ciddi hale sokar. Her çocuk küçüklüğünden itibaren üşütmemesi konusunda anneleri tarafından eğitilir. Bizden başka bu konuyu ciddiye alan ülke var mıdır bilemem.
Ameliyathanelerin ısısının genelde düşük olduğu bilinir ve cerrahlar bu konuda hasta ve yakınları tarafından uyarılır. Hastalara onları üşütmeyeceğiniz konusunda garanti vermelisiniz.
Bir diğer uyarı ise hastaların kendilerinden gelir. Anestezi ilaçları verildiğinde uyku aşamasına geçerken hastaların sırlarını açıklayabileceği korkusu da yaygındır. Ameliyat öncesi hasta cerrahı yalnız yakaladığında kısık sesle böyle bir durum varsa gizli kalmasını tembihler. Bu durumda da bu tür şeylerin hasta-hekim ilişkilerinde söz konusu olmayacağı garantisini vermelisiniz. Elli yıla yakın cerrahi hayatımda böyle bir duruma hiç şahit olmadığımı da belirtmeliyim.
Hekim hasta ilişkilerinde karşılıklı sevgi, saygı ve güven her zaman başarıyı arttırır. Hekimlerin eksik yaptıkları işlerin başında hastalara yeterli zaman ayırmamak gelir. Oysa ki, özellikle cerrahi işlemlerde, hastaların kaygılarını gidermek için zaman ayırıp, güvenli bir iletişim kurmak gerekiyor. Bu iletişim sıklıkla da eğlenceli oluyor.
- Dagnino F, et al. Influence of the Surgeon’s First Operation of the Day on Patient Outcomes. Ann Surg. July 2026.
T24’ÜN ARKASINDA HİÇBİR GÜÇ YOK; TEK GÜÇ SİZ OLUN, REKLAMSIZ T24’E ABONE OLUN
