Kim bilir ne hayalleri vardı!

Bu söz hep aklımda kaldı; her devirde geçerli elbette ama o gün orada o şartlarda söylenmesinden ötürü daha ziyade. Önce bir belgeselde yazmıştım bunu. O kitap da oldu. Sonra başka kitabımda da geçti. 

26 Mayıs 1915. Çanakkale Savaşı şiddetli biçimde sürüyor. O tarihte bir Fransız zırhlısı, Dupleix, Bodrum limanı açıklarına geliyor. Alman denizaltılarının ikmal noktaları peşindeler. Çünkü Alman denizaltıları Ege ve Akdeniz’de ciddi zarar veriyor Müttefik donanmasına. 

Karaya çıkmak istiyorlar. Teğmen İbrahim Nezihi, 10 civarında asker ve bir kısım Bodrumlu Fransız filikalarına ateş açıyor. Birçok Fransız asker denize cansız düşüyor. Dupleix, Bodrum kalesini topa tutarak çekip gidiyor. 

Fransa tarihinde “Bodrum Muharebesi” olarak geçer bu olay. Bizde geçer, geçmez! Fransızlara ateş açan İbrahim Nezihi, bugün de saklanan bir mektubunda şöyle yazıyor o sırada: “Bir kolağasını vurduk… Çok gençti… Kim bilir ne hayalleri vardı!” 

Bir “düşman”ı vuran, vurmak zorunda kalan yürekli bir direnişin kahramanının yüreğine bir bakar mısınız? “Düşman”ının bile “hayalleri”ni dert edinmiş! Bir de dönüp “çağdaş birileri”ne bakarsınız sonra! 

İbrahim Nezihi daha sonra Büyük Taarruzda, Afyon’da “şehit” düşüyor. Kendi hayallerini de geride bırakarak. Merak etmiştim onun dert edindiği “kim bilir ne hayaller”i. Araştırınca şu çıkmıştı: O Fransız yüzbaşı, Mata. “Hayalleri”nin bazısını gerçekleştirmiş: Mühendis de çıkmış, Fransız donanmasının ilk denizaşırı radyo haberleşmesini gerçekleştirip onur madalyası almış. Antarktika keşiflerine katılmış ve adı, bugün de yaşayacak şekilde, orada bir “boğaz”a verilmiş. Bir süre Bodrum’da gömülü kaldıktan sonra naaşı Fransa’ya gönderilmiş. 

Bu öykü neden yine aklıma geldi? “Kim bilir ne hayalleri vardı” sorusunu al, ülkenin her köşesinde dolaştır. 

“Kibir, kin, nefret, arsızlık” iktidarında, Fatma BSK’ların azdığı ve hiç yalnız olmadığı, yıllardır bu düzenin mekanizmalarına baka baka ilham üstüne ilham alıp kendi arsızlık hikayelerini yazdığı bir ortamda, kapı kapı dolaştır. 

Soma’daki 300’den fazla ölü madenciye yeni eklenen beş madenciye uğra mesela. Bir sor, çoluğuna çocuğuna: Kim bilir ne hayalleri vardı, diye. Onlar biliyordur, hayallerin bile eve giren ekmekten hızlı küçülüp yok olduğu memlekette. 

Ankara’ya uğra, “Para için değil onurumu için" pankartıyla kendini yokluk içinde yok eden emekli polisin “onurlu hayalleri”ni sor. Oradan, uzak değil, Eskişehir mesela: “Recep Tayyip Erdoğan Millet Bahçesi”nde, 42 yaşında hayatına son veren, ODTÜ fizik mezunu polisin hayallerini topla “bahçe”den. 

Her yıl ekmek peşinde can veren binlerce işçinin, en yakınlarının eliyle katledilen 300 kadının, “mecburi köle işçilik”te hayalleriyle makine altında kalan, yanan, boğulan küçük çocukların hayallerini sor. Bulabildiğini al işte! 

Bir yandan arsızlıkları, ihtirası, muhterisleri azdıran bir düzen, düzenbazlık… Bir yandan da yüzbinlerce hanenin, ailenin hayallerini kurutan, milyonlarca genç ve çocuğun hayallerini vuran, bunları toprak, orman, kıyı, oy, belediye gaspıyla ve istikrarlı servet aktarımıyla yürüten, iktidar içindeki veya ona yanaşma arsızlara da ilham vere vere tam kirlenmiş bir düzen. 

Her ölümde, her zorbalıkta sorasım, söyleyesim geliyor belki de: Kim bilir ne hayalleri vardı… Ve onları öldürdünüz bir şekilde! 

Fakat şöyle bir şey de var: Gazeteleri zaten ele geçirip öldürdünüz ve medyadaki yandaş çürüme gençlerin zaten ilgisini çekmiyor. Troller de bir yere kadar. Gençler bilhassa, engellediğiniz T24 gibi her mecraya bir şekilde ulaşabiliyor ve her yasakla, her engelle, her sansürle “vurmak” isterken hakikati, haberi, eleştiriyi; kendinizi de ayağınızdan vuruyorsunuz aslında. 

“Kim bilir hala ne hayalleri var” olan bir kuşak, muhtemelen arzu ettiğiniz gibi olmayacak! (Bunu bir başka yazıda, belki sonrakinde örneklerle açarım.) 

Not: Girişteki tarihi ve insani vakayı anlattığım olay “Bodrum: Yüzyıllık Yolculuk” belgeseli ve kitabıyla, “Senin Adın Corona Olsun”da daha ayrıntılı! İbrahim Nezihi’nin mektubunun Bodrum Kalesinde olması lazım. Halikarnas Balıkçısı, ayrıntıları olmasa da, kitabında İbrahim Nezihi’yi anmıştı… 

Sevdiğim bir kardeşimi, Galatasaray Lisesi’nden küçüğüm, Mezunlar Derneği “Cemiyet”in yıllarca başkanlığını yapmış Fidel Berber’i genç yaşında, elbette geride kalan “hayalleri”yle de kaybettik. Yine de gerçekleştirdiği “hayaller” ne çok kişinin hatırası da oldu. Onu en son, ağustosta Bodrum’da görmüştüm. 

Sarılmıştık. “Nasılsın”a cevabı her zamanki güleryüzüyle “İyiyim” olmuştu! Bazen kendimizin ya da sevdiğimiz birisinin “iyi olması” bile hayalimizdir.